LABORATUVAR UZMANI SORUMLULUĞU OLMADAN BİR KURULUŞTA LABORATUVAR TESTLERİ YAPILMASI MÜMKÜN MÜDÜR ?

Bazı sağlık kuruluşlarının, laboratuvar tetkiklerini, uzman sorumluluğu bulunmadan yapmaya devam etme isteklerinin olduğu gözlenmektedir. Bu durum, son derecede yanlış ve sakıncalı sonuçlara yol açabilecek bir durumdur.

Çünkü:

1. 1930’larda çıkarılan yasada bile, laboratuvar tetkiklerinin, laboratuvar uzmanı sorumluluğu bulunmadan yapılmasının olanaksız olduğu belirtilmiştir. Laboratuvar uzmanı sayısının oldukça az olduğu 75 yıl önce bile bu konuda duyarlı ve bilinçli davranılmıştır. Bugün için, laboratuvar yuzmanı sayısı ülkemizde 2000’in üzerindedir ve akılcı bir organizasyonla, tüm kuruluşlarda yapılan laboratuvar tetkikleri, uzman kontrolü ve sorumluluğu güvencesinde yürütülebilir.
2. Uzman sorumluluğu ve denetimi olmadan yapılacak laboratuvar tetkikleri, bilimsel olarak garanti edilemez. Yapılan testlerin doğruluğu ve kalitesi yönünden onay verilemez. Çünkü laboratuvar testlerinin gerek uygulama tekniği, gerekse de sonuçlarının yorumlanması, bir uzmanlık eğitimi gerektirmektedir. Zaten laboratuvar uzmanı olarak yetişen Biyokimya ve Mikrobiyoloji uzmanalrı 4 yıl, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanları 5 yıl, yalnız bu konuda eğitim görmektedirler. Bu tür bir insiyatifin yetkisiz kişilere bırakılması hem bilimsel ve tıbbi hatalara yol açacak, hem de çeşitli suistimallere zemin hazırlayacaktır. Ayrıca uzmanların aldığı eğitime ve emeğe de haksızlık ve saygısızlık anlamına gelmektedir.
3. Yakında yürürlüğe giren “Hasta Hakları Yönetmeliği” de bu durumu olanaksız kılmaktadır. Herhangi bir tıbbi hata ve dava konusunda sorulacak “Bu tetkik hangi uzman sorumluluğunda yapıldı?” sorusunun yanıtı verilemediği zaman, tazminata mahkum olması kaçınılmazdır.
4. Avrupa Birliği uyum süreci de, her alanda kalite ve denetimin yükselmesi yönünde zorlama getirmektedir. Bu nedenle, uzman denetimi ve sorumluluğu olmadan, tetkiklerin yapılması düşünülemez ve AB kurallarına aykırdır.
5. O halde, mevcut uzmanlar nasıl değerlendirilebilir ?

Ülkemizde toplam kamu ve özel hastanelerin sayısı 1124, poliklinik ve tıp merkezlerinin sayısı ise 1787’dir.

Bu merkezler için 4000 civarında laboratuvar sorumlusu uzman gerekmektedir. Ülkemizdeki laboratuvar sorumlusu uzman sayısı ise 2000 civarındadır. Eğer her uzman iki kuruluşun sorumluluğunu üstlenirse, aşağı yukarı tüm kuruluşlarda yapılan tetkikler, uzman denetiminde sürdürülebilecektir. İlke olarak, bir laboratuvar uzmanının bir asli görevi, bir de part-time olarak sorumluluk sürdüreceği ikinci bir kuruluşu olmalıdır. Örneğin, bir yataklı tedavi kurumu, bir de ayaktan hizmet sunan kurum gibi. Sonuç olarak bir laboratuvar uzmanı, birden fazla kuruluşun sorumluluğunu yürütebilmelidir. Şu andaki sayı ve ülke ihtiyacı, bunu gerektirir niteliktedir.

Uzmanların çalışma ve sorumluluk saatleri düzenlenerek, ülkenin bu ihtiyacı çözülebilir ve uzmansız tetkik yapma talebi biçimindeki geriye götürecek ve yanlış uygulamalar önlenebilir.